میرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی

هزاوه در یک دقیقه
بهمن ۴, ۱۳۹۶

میرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی فرزند میرزا عیسی خان معروف به میرزا بزرگ و نوه میرزا محمد حسین وفا از سادات جلیل القدر هزاوه می باشد، در این مقال به معرفی برخی از کتب، شواهد و قرائنی  که ثابت می نماید خاستگاه و اصالت وی  هزاوه است می پردازیم :

قائم مقام فراهانی

الف – کتب و اسناد مربوط به قائم مقام فراهانی  :

۱ – کتاب تاریخ اجتماعی اراک، جلد سوم نوشته مرتضی ذبیحی از صفحه ۱۵ الی ۲۵ ، مرحوم ذبیحی در این کتاب خاندان قائم مقام را صریحا از هزاوه معرفی نموده است.

۲ – کتاب تاریخ عراق نوشته رضا وکیلی تبریزی، به کوشش آقای محمد مددی، صفحه ۷۳، این کتاب بیش از یک قرن پیش نوشته شده، در این کتاب موطن میرزا عیسی خان، میرزا ابوالقاسم قائم مقام و امیر کبیر به صراحت ، روستای هزاوه ذکر گردیده است.

۳ – کتاب هزاوه زادگاه امیر کبیر، نوشته محمد جواد ضیغمی صفحه ۹، صفحه ۱۳ و صفحه ۲۷۰، در این کتاب نیز زادگاه قائم مقام و اصالت وی روستای هزاوه ذکر شده است.

۴ – کتاب ” منشآت قائم مقام فراهانی ” نوشته سید بدر الدین یغمایی صفحه ۲۲ : . . . در سنه ۱۱۹۳ در هزاوه فراهان عراق، از پشت میرزا بزرگ فراهانی و دختر میرزا محمد حسین وزیر، پسری زاده شد که او را میرزا ابوالقاسم نامیدند  . . .

۵ – نسب نامه قائم مقام فراهانی، مقاله، محقق خانم فریناز متشرعی ، این تحقیق که بر اساس شجره نامه خاندان قائم مقام در مرکز اسناد کتابخانه مجلس شورای اسلامی، نوشته شده است  صراحتا به هزاوه ای بودن خاندان قائم مقام دلالت دارد.

۶ – کتاب ” قائم مقام فراهانی چهره درخشان ادب و سیاست ” نوشته آقای پناهی سمنانی صفحه ۶۲ : . . . ابوالقاسم قائم مقام در سال ۱۱۹۳ درست در سالی که کریم خان زند درگذشت در هزاوه فراهان اراک به دنیا آمد . . .

۷ – کتاب ” زندگی قائم مقام فراهانی نوشته پرویز غفوری، انتشارات روزنامه اطلاعات در مورد خاندان قائم مقام گفته است :  . . . از آن پس این خاندان به سادات هزاوه معروف شدند  . . .

۸ – کتاب ” دیوان قائم مقام فراهانی ” نوشته آقای مجتبی برزآبادی فراهانی صفحه ۲۳ : میرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی فرزند میرزا عیسی معروف به میرزا بزرگ از سادات حسینی و از مردم هزاوه ی فراهان بود ، در سال ۱۱۹۳ هجری قمری به دنیا آمد  . . .

۹ – تاریخ گلشن مراد :  . . . وفا اسم حاج محمد میرزا، محمد حسین حسینی از هزاوه محال فراهان است.

 ۱۰ – شجره نامه خاندان قائم مقام به تحریر سید شمس الدین قائم مقام فراهانی که خود از ذریه میرزا ابوالقاسم قائم مقام می باشد به صراحت ایشان را از سادات هزاوه معرفی می نماید.

۱۱ – مرکز اسناد کتابخانه مجلس شورای اسلامی، دوره ۲۲، کارتن ۲۱۲، جزوه دان ۳۴، پوشه ۱ صفحه ۲۲۹ در خصوص خاندان قائم مقام و اصالت این خاندان از روستای هزاوه.

۱۲ – دیگر آثار مانند آثار دکتر بهرام فلسفی، دکترغلامحسین یوسفی، مرحوم دهگان، مرحوم محمدرضا محتاط

ب : شواهد هزاوه ای بودن قائم مقام فراهانی  :

۱ – مرحوم عزیزالله خان احتشام زاده، از نوادگان قائم مقام  ساکن هزاوه بود، وی املاک وسیعی هم در منطقه چناربن هزاوه داشت و منزلش هنوز هم پابرجاست، مشارالیه حدود ۹۰ سال عمر کرد و  دو دهه پیش فوت نمود فرزندان ایشان هم اکنون در خارج از ایران هستند و البته مدتی هم در زمین های هزاوه کشاورزی می نمودند ، اگر قائم مقام متولد مهرآباد بود چرا آقای احتشام زاده و یا فرزندان وی کوچکترین اشاره ای به این موضوع نکرده اند؟

ضمن اینکه مشارالیه متولی موقوفات قائم مقام بود و حتی در زمان حیات قرار بود از محل درآمد موقوفات قائم مقام سالانه مبلغی برای آستان امامزاده هزاوه که از اجداد قائم مقام است هزینه گردد.

۲ – آقای قائم مقامی مدیر محترم جهاد کشاورزی اراک از خاندان جلیله قائم مقام،  در جلسه مورخه ۱۳۹۶ /۱/۲۴ با بخشدار محترم بخش مرکزی اراک صراحتا از هزاوه ای بودن این خاندان صحبت نمود.

ج –  قرائن مربوط به اصالت هزاوه ای قائم مقام فراهانی  :

۱ – در کتاب میرزا تقی خان امیرکبیر نوشته مرحوم عباس اقبال آشتیانی آمده : پدر میرزا تقی خان کربلایی محمد قربان است، به مناسبت مجاورت قریه مهرآباد فراهان که اصل خاندان قائم مقام از آنجا بوده با هزاوه موطن و مسکن کربلایی قربان  . . .

تنها مطلبی که در رابطه با مهرآبادی بودن قائم مقام یافته ایم همین است، البته علامه اقبال آشتیانی شان والایی دارند و اینجانب در مقام نقد ایشان نیستم و البته کوچکتر از آنم. اما این جمله قابلیت تحقیق دارد ، حتی علامه اقبال آشتیانی هم نگفته زادگاه قائم مقام مهرآباد است،  ممکن است مرحوم اقبال نظر به املاک قائم مقام در مهرآباد داشته که در این صورت باید گفت قائم مقام در هزاوه، کرکان، استوه ،دستجان، ساروق و گازران هم املاکی داشته است حتی در آذربایجان ،  که دلیل این نیست اصالت ایشان از مکان های نامبرده باشد ،

۲ –  باید پرسید که قائم مقام چرا کربلایی قربان را با خودش برده است که هزاوه ای بوده و نه یک نفر مهرآبادی را؟

– در کتاب میرزا تقی خان امیرکبیر نوشته مرحوم حسین مکی صفحه ۵۶۳ سفرنامه ناصرالدین شاه قاجار در سال ۱۳۰۹ هجری قمری به هزاوه آورده شده، در این سفر نامه ناصرالدین شاه به جزییات بسیاری در مورد سفرش به روستای هزاوه اشاره نموده، به عنوان مثال عبور از محله میرزا تقی خانی، تجمع مردان و زنان هزاوه برای استقبال و بدرقه شاه، دیدار با میرزا جهانگیرخان از اهالی هزاوه ، همراهی حکیم الممالک پسر  قائم مقام با شاه و  . . .

در قسمتی هم ناصرالدین شاه به عبور از کنار روستای مهرآباد اشاره می نماید ، عجیب است که شاه که حکیم الممالک را هم همراه خویش داشته وارد روستای مهرآباد نمی شود و اشاره ای به اینکه این روستا هم زادگاه قائم مقام بوده نمی کند! چرا؟

به هر صورت آنچه که متواتر است و آنچه که معروف و مشهور است اثبات این نکته است که روستای تاریخی هزاوه  خاستگاه و زادگاه میرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی است همانگونه که خاستگاه و زادگاه میرزا محمدحسین وفا وزیر صادق خان و لطفعلی خان زند، میرزا عیسی خان قائم مقام وزیر فتحعلی شاه قاجار و بزرگ مرد تاریخ ایران مرحوم میرزا تقی خان امیرکبیر است.

به کوشش :

ایرج احمدی هزاوه

سرهنگ سید احمد هاشمی هزاوه

دکتر مصطفی بادکوبه هزاوه

منبع : کانال تلگرام هزاوه 

2 دیدگاه ها

  1. ممنون مطلب خیلی خوبی بود ، با اجازه از مطالبتون برای تحقیق در مورد روستای هزاوه استفاده میکنم .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *